Nowy unijny kodeks celny kładzie nacisk na przypisanie importerom i eksporterom odpowiedzialności za zapewnienie zgodności z przepisami celnymi i pozacelnymi. Wymóg posiadania przez te osoby siedziby na obszarze celnym Unii wpisuje się w założenie, by osoba odpowiedzialna za towary znajdowała się na terenie Unii. W konsekwencji pozwoli to administracji celnej koncentrować się na nadzorze nad łańcuchem dostaw w celu identyfikowania ryzyka, zmniejszając tym samym zakres zaangażowania na etapie dopuszczenia do obrotu lub zwolnienia do wywozu każdej pojedynczej przesyłki.

Dostarczanie danych oznacza przekazanie ich do Data Hub. Z pewnością importerem będzie podmiot, który wyśle do Data Hub dane wpisujące się w realizację zakresu obowiązków importera. Zakres ten zostanie precyzyjnie określony w przepisach wykonawczych i delegowanych do nUKC. Na chwilę obecną nie znamy odpowiedzi na pytanie, czy importerem będzie ta osoba, która dostarczyła dane innemu podmiotowi celem ich wysyłki do Data Hub.

To pytanie dotyczy późniejszego etapu prac. Specyfikacja danych nie jest jeszcze dostępna. Model danych zostanie określony w rozporządzeniu delegowanym do nUKC.

„Jakim procesom (po kolei) będzie podlegać towar wprowadzany do unii (np. zgłoszenie, zwolnienia towarów, weryfikacje wartości, rewizje, kontrole, w którym momencie)?”

Koncepcja importera i funkcjonowania Data Hub jest wciąż analizowana w Radzie UE w ramach pierwszego czytania projektu nUKC przedstawionego przez Komisję Europejską. Na chwilę obecną nie zostało jeszcze określone, jak cały proces obsługi celnej towaru ma być zorganizowany.
Istotną zmianą jest to, że po upływie okresu przejściowego zgłoszenie celne przestanie funkcjonować. Dane dotyczące towarów będą dostarczone do Data Hub, z wykorzystaniem którego będzie następowała ich obsługa (również weryfikacja wartości, kontrola celna, zwolnienie do procedury).

Na podstawie wyjaśnień Komisji Europejskiej przewoźnik będzie importerem, jeżeli przekaże do Data Hub dane wpisujące się w realizację zakresu obowiązków importera. Zakres zostanie precyzyjnie określony w rozporządzeniu delegowanym i wykonawczym do nUKC.

Jednym z założeń nUKC jest to, aby udostępniać jeden interfejs do przesyłania danych związanych z obrotem towarowym z zagranicą. Obecnie funkcjonuje 27 interfejsów w 27 państwach członkowskich.

Tak, jeśli towar podlega kontrolom wykonywanym przez inne organy, np. inspekcje graniczne, kontrole te nadal będą prowadzone.

Odpowiedzialność importera i eksportera za towar oznacza, że zapewnia on zgodność z przepisami celnymi i pozacelnymi, a także jest odpowiedzialny za obliczenie i uiszczenie długu celnego. Zdefiniowanie osoby importera w nUKC i określenie jego obowiązków nie ma wpływu na to, czy spedycje będą włączone w proces obsługi przesyłki. To, jakie osoby są włączone w łańcuch dostaw zależy od modeli biznesowych funkcjonujących na rynku, a nie przepisów celnych. Celem reformy celnej jest uproszczenie obsługi celnej dla przedsiębiorców, wsparcie ich, a nie eliminowanie osób z łańcucha dostaw.

„Zgodnie z przekazaną informacją, importerem będzie mógł być wyłącznie podmiot posiadający siedzibę w UE.

Czy to oznacza, że:

• wykluczona będzie możliwość korzystania z reprezentanta fiskalnego, który w imieniu firmy posiadającej siedzibę poza UE mógłby dokonać odprawy importowej w UE?(...)”

Wyjątki od wymogu posiadania siedziby na terytorium UE określają art. 20 ust. 3 nUKC (dla importera) oraz art. 22 ust. 3 nUKC (dla eksportera). Zagadnienie jest powiązane z pytaniami przedstawionymi w pkt II.

Instytucja „reprezentanta fiskalnego” nie jest przedmiotem regulacji nUKC. Możliwość udzielenia odpowiedzi jest uzależniona od bardziej szczegółowych wyjaśnień, co do zakresu pytania.

• czy nowa definicja importera wykluczy możliwość stosowania warunków Incoterms DDP dla dostawców z krajów trzecich, nie graniczących z UE?

Reguły INCOTERMS (najnowsza edycja: 2020) „wyjaśniają zestaw jedenastu, najczęściej stosowanych trzyliterowych warunków handlowych, np. CIF, DAP itp., odzwierciadlających praktyki pomiędzy przedsiębiorstwami w umowach sprzedaży i zakupu towarów.”. INCOTERMS opisują: (1) obowiązki kupującego i sprzedawcy w związku z przewozem i ubezpieczeniem towarów, (2) kiedy ryzyko przechodzi ze sprzedawcy na kupującego, (3) podział kosztów (która ze stron transakcji sprzedaży ponosi koszty związane np. z transportem, rozładunkiem, załadunkiem, opłatami celnymi). Reguły INCOTERMS nie stanowią przepisów prawa, ani nie zastępują umowy sprzedaży (zob. edycja polska INCOTERMS 2020 by the International Chamber of Commerce (ICC)).

Reguła DDP (Dostarczone cło opłacone /Delivered Duty Paid) oznacza, że sprzedawca dostarcza towary do kupującego, gdy towary te są postawione do dyspozycji kupującego w oznaczonym miejscu przeznaczenia i odprawione w imporcie.

Prawidłowe oznaczenie warunków dostawy towarów (np. według reguł INCOTERMS 2020) jest ważne w kontekście stosowania przepisów dotyczących ustalania wartości celnej.
Zgodnie z unijnymi przepisami celnymi (zarówno tymi obecnie obowiązującymi, jak i projektowanymi), wartość celna jest ustalana na bazie formuły CIF (art. 71 ust. 1 lit. a) UKC/art. 154 ust. 1 lit. e) projektu UKC). Oznacza to, że koszy transportu i ubezpieczenia, a także koszty załadunkowe i manipulacyjne związane z transportem, poniesione do miejsca, w którym towary zostały wprowadzone na obszar celny Unii, włącza się do wartości celnej, o ile nie są już odzwierciedlone w cenie faktycznie zapłaconej lub należnej za te towary.

Z drugiej strony, przepisy dotyczące ustalania wartości celnej sprowadzanych towarów definiują koszty, których nie wlicza się do wartości celnej ustalanej na podstawie metody wartości transakcyjnej (art. 72 UKC/art. 155 nUKC). Wśród tych kosztów są m.in. koszty transportu przywożonych towarów po ich wprowadzeniu na obszar celny Unii oraz należności celne przywozowe lub inne opłaty należne w Unii z tytułu przywozu lub sprzedaży towarów).

Reasumując, reguły INCOTERMS odnoszą się do relacji handlowych pomiędzy sprzedawcą towarów i kupującym, a ich prawidłowe wskazanie ma znaczenie podczas stosowania przepisów w zakresie ustalania wartości celnej towarów. Zazwyczaj importer i kupujący towary, dla których ustalana jest wartość celna, to ten sam podmiot.

• czy zapis stanowiący o możliwości (na zasadzie wzajemności) odpraw przez dostawców z krajów sąsiadujących z UE, ogranicza możliwość odpraw do urzędów granicznych? Co to oznacza, skoro ma nie być deklaracji importowych a jedynie przesyłanie danych do data-hub?”

Przesyłanie danych będzie odbywało się do Data Hub. Natomiast inne formalności importowe (np. przedstawienie towaru, kontrola celna) będą musiały odbywać się w urzędzie celnym na granicy, o którym mowa w art. 20 ust. 3 lit. d nUKC. Urząd ten będzie miał dostęp do danych w Data Hub.