Jak obliczyć podatek


Wysokość podatku wiąże się ze sposobem opodatkowania. Przeczytaj, jak oblicza się podatek

Ustawa PIT przewiduje następujące sposoby obliczania podatku: 

  • zasady ogólne – podstawę opodatkowania stanowi dochód, ustalany na podstawie przychodów i kosztów uzyskania przychodów,
  • ryczałt – podstawę opodatkowania stanowi przychód.

Do wyliczenia podatku od dochodu ustalonego według zasad ogólnych stosowana jest skala podatkowa. W odniesieniu do dochodów uzyskiwanych z pozarolniczej działalności gospodarczej lub z działów specjalnych produkcji rolnej, na wyraźny wybór podatnika, może być zastosowana jednolita 19% stawka podatku.

W niektórych przypadkach ustawa o PIT nakazuje stosowanie jednolitej stawki do dochodu ustalanego według zasad ogólnych.

Dotyczy to w szczególności:

  • odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, w tym z realizacji praw wynikających z tych instrumentów,
  • odpłatnego zbycia udziałów (akcji),
  • objęci udziałów (akcji) za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część,
  • odpłatnego zbycia nieruchomości, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego, prawa wieczystego użytkowania gruntów,
  • dochodów z zagranicznej jednostki kontrolowanej.

Znaczna grupa przychodów jest opodatkowana w sposób zryczałtowany.           

Można tu przykładowo wymienić:

  • należności licencyjne, w tym z praw autorskich, świadczeń doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, wypłacane nierezydentem,
  • wygrane w konkursach, grach i zakładach wzajemnych,
  • świadczenia otrzymane przez emerytów lub rencistów, w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem pracy lub innym,
  • odszkodowania z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę, której przedmiotem są czynności związane z zarządzaniem,
  • odsetki i dyskonta od papierów wartościowych,
  • odsetki lub inne przychody od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku podatnika lub w innych formach oszczędzania,
  • dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych,
  • dochody z tytułu udziału w funduszach kapitałowych.

Na sposób opodatkowania ma wpływ także możliwość wyboru przez podatników łącznego opodatkowania z małżonkiem lub z dzieckiem – w przypadku podatnika samotnie wychowującego dziecko.

Małżonkowie, na wspólny wniosek wyrażony w zeznaniu podatkowym, mogą się opodatkować łącznie od sumy swoich dochodów. Podstawowym warunkiem jest, aby przez cały rok podatkowy istniała między nimi wspólność majątkowa oraz aby przez cały rok podatkowy pozostawali w związku małżeńskim. Wniosek o łączne opodatkowanie dochodów małżonków może złożyć także wdowa/wdowiec.

O łączne opodatkowanie dochodów nie mogą wnioskować małżonkowie, jeżeli chociaż do jednego z nich mają zastosowanie:

  • przepisy ustawy ryczałtowej (z wyjątkiem przychodów z tytułu umów najmu lub innych umów o podobnym charakterze) lub
  • przepisy art. 30c ustawy (19% podatek płacony przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą albo działy specjalne produkcji rolnej, gdy dochody ustalają na podstawie prowadzonych ksiąg) lub
  • przepisy ustawy o podatku tonażowym lub ustawy o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.

Łączne opodatkowanie dochodów może mieć zastosowanie także do małżonków:

  • z których jeden ma w Polsce nieograniczony obowiązek podatkowy, a drugi mieszka w innym niż Polska państwie Unii Europejskiej lub należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Szwajcarii,
  • gdy każdy z małżonków ma miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w tych krajach,

pod warunkiem, że małżonkowie osiągną w Polsce przychody, które stanowią co najmniej 75% całkowitego przychodu uzyskanego w danym roku podatkowym i udokumentowali certyfikatem rezydencji miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.

Osoba samotnie wychowująca dziecko może także opodatkować swoje dochody na zasadach preferencyjnych. Z tego sposobu opodatkowania nie skorzysta jednak osoba samotnie wychowująca dzieci, w sytuacji gdy do niej lub do jej dziecka mają zastosowanie:

  • przepisy ustawy ryczałtowej (z wyjątkiem przychodów z tytułu umów najmu lub innych umów o podobnym charakterze) lub
  • przepisy art. 30c ustawy (19% podatek płacony przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą albo działy specjalne produkcji rolnej, gdy dochody ustalają na podstawie prowadzonych ksiąg) lub
  • przepisy ustawy o podatku tonażowym lub ustawy o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.

Ten sposób opodatkowania dochodów może mieć zastosowanie także do osoby samotnie wychowującej dzieci, jeżeli:

  • ma miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż Polska państwie Unii Europejskiej lub należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Szwajcarii, oraz
  • osiągnęła podlegające opodatkowaniu w Polsce przychody w wysokości co najmniej 75% całkowitego przychodu uzyskanego w danym roku podatkowym, oraz
  • udokumentowała certyfikatem rezydencji miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.