Z publikacji OECD[1] wynika, że aby program typu cooperative compliance był skuteczny musi być dostosowany do potrzeb, możliwości i oczekiwań zarówno administracji, jak i podatników w danym państwie. Dlatego istotą wdrożenia programu cooperative compliance jest jego dostosowanie do społeczno-gospodarczego kontekstu w danym kraju.

W związku z powyższym w celu weryfikacji prawidłowości dostosowania wdrożonego w Polsce programu cooperative compliance do polskiego ustroju prawnego oraz warunków społeczno- gospodarczych Ministerstwo Finansów podjęło decyzję o konieczności przeprowadzenia pilotażu Programu Współdziałania oraz jego ewaluacji.

Pilotaż przewidziany został w początkowo w przepisach wdrażających Program na 3 lata, a następnie wydłużony do 5 lat. Dodatkowo przepisy przejściowe przewidywały możliwość ograniczenia liczby podmiotów biorących udział w Programie do dwudziestu.

Mając na uwadze konieczność przeprowadzenia ewaluacji pilotażu Programu przez profesjonalny i niezależny podmiot, Ministerstwo Finansów zwróciło się z wnioskiem do Komisji Europejskiej (KE) o wybór takiego podmiotu i sfinansowanie realizacji tej ewaluacji w ramach Instrumentu Wsparcia Technicznego. Wniosek ten został pozytywnie rozpatrzony. W konsekwencji na zlecenie KE ewaluacja pilotażu Programu Współdziałania została przeprowadzona przez Akademię Leona Koźmińskiego (ALK) w ramach projektu "Rozwój wdrożonego w Polsce programu cooperative compliance". W ramach tego projektu w latach 2021-2023 zostały przeprowadzone badania jakościowe i ilościowe wśród podatników i innych interesariuszy Programu. Na podstawie przeprowadzonych badań ALK dokonała obiektywnej oceny funkcjonowania Programu Współdziałania oraz wskazała mocne i słabe strony Programu Współdziałania oraz elementy wymagające usprawnienia.

Z przeprowadzonej ewaluacji pilotażu Programu Współdziałania ALK w 2024r. sporządziła raport końcowy, który opublikowany został na stronie Komisji Europejskiej.

Wyniki ewaluacji Programu zostały również zaprezentowane i omówione podczas konferencji zorganizowanej na ALK w lutym 2024r.[2]

Jako elementy wymagające usprawnienia wskazano m.in. na konieczność:

• wdrożenia lepszej promocji Programu, ponieważ wiele podmiotów w ogóle nie wie o jego istnieniu,
• usprawnienia procesu aplikowania do Programu (audytu wstępnego) oraz
• rozszerzenia Programu na grupy kapitałowe.

W odpowiedzi na oczekiwania podatników wynikające z ewaluacji, w 2024 r. wprowadzono istotne zmiany w procesie aplikacyjnym do Programu Współdziałania. Prace koncepcyjne nad tymi usprawnieniami odbywały się we współpracy z biznesem w ramach konsultacji podatkowych.

W wyniku tych konsultacji w celu ułatwienia firmom przystąpienia do Programu, opracowano model oceny poziomu dojrzałości RWNP. Model ten, oparty na pięciostopniowej skali dojrzałości, daje przedsiębiorstwom narzędzie do przeprowadzenia obiektywnej samooceny jakości RWNP. Umożliwia to przedsiębiorcom lepsze zrozumienie, jak rozwijać swoje procedury podatkowe oraz skuteczniej zarządzać ryzykiem podatkowym. Model nie tylko wskazuje konkretną ścieżkę rozwoju RWNP, ale również zapewnia przejrzystość zasad oceny, określając minimalne wymagania jakościowe, które muszą zostać spełnione przez uczestników Programu.

Dodatkowo opracowano również „Wskazówki i dobre praktyki w zakresie RWNP”. Dokument ten zawiera praktyczne wskazówki i przykłady, jak przedsiębiorcy mogą skutecznie implementować odpowiednie procesy, procedury i narzędzia w zakresie zarządzania funkcją podatkową.

W toku ewaluacji rozszerzenie Programu na grupy kapitałowe zostało wskazane jako kluczowy warunek dalszego rozwoju Programu. Obecnie Program skierowany jest jedynie do największych podatników, którzy mogą zawrzeć umowę o współdziałanie wyłącznie indywidulanie. W konsekwencji nawet jeśli w grupie jest kilka podmiotów posiadających przychody powyżej 50 mln euro – to nie mają one możliwości wystąpienia ze wspólnym wnioskiem o zawarcie umowy. W związku z tym podmioty gospodarcze wchodzące w skład grup kapitałowych mimo, że kierują się wspólną strategią podatkową i jednolitym systemem zarządzania funkcją podatkową - mogą uczestniczyć w Programie wyłącznie indywidualnie.

Dlatego też zwiększenie dostępności Programu Współdziałania oraz dopasowanie go do potrzeb przedsiębiorców, w tym działających w grupach kapitałowych - to główne wyzwanie, z którym aktualnie mierzy się Ministerstwo Finansów.

[1] https://www.kozminski.edu.pl/pl/pierwsze-doswiadczenia-oraz-perspektywy-programu-wspoldzialania

[2] Co-operative Tax Compliance: Building Better Tax Control Frameworks, OECD Publishing, Paris, Informacje w języku angielskim na stronie OECD

Dbamy o to, aby audyty podatkowe były prowadzone w sposób rzetelny, przejrzysty i oparty na współpracy. Dlatego od 1 stycznia 2026 r. wprowadzamy system oceny jakości audytu podatkowego.

Cele wprowadzenia oceny jakości audytu

Naszym celem jest zapewnienie wysokiej jakości audytów podatkowych poprzez jednolite zasady ich monitorowania, oceniania i ciągłego doskonalenia. Dążymy do tego, aby audyt był procesem opartym na dialogu, wzajemnym zrozumieniu oraz bieżącym rozwiązywaniu pojawiających się problemów.

Zasady oceny jakości audytu

Podczas audytu zwracamy uwagę m.in. zaangażowanie zespołu audytowego, terminowość realizowanych działań oraz sposób komunikacji. Istotnym elementem oceny są również opinie audytowanych podmiotów, zbierane w formie ankiet satysfakcji.

Zgłaszanie uwag i sugestii

Wszelkie uwagi lub sugestie dotyczące przebiegu lub jakości audytu można zgłaszać w dowolnym momencie trwania audytu na dedykowany adres e-mail: ocena.jakosci.audytu@mf.gov.pl

Przekazywane opinie są dla nas ważne — pomagają doskonalić sposób prowadzenia audytów oraz budować partnerskie relacje oparte na zaufaniu.