Na całkowitym zwolnieniu od podatku od czynności cywilnoprawnych pożyczek pieniężnych w wysokości przekraczającej kwotę 36 120 zł, niezależnie od ich górnej wartości.

Ze zwolnienia może skorzystać każdy, kto otrzymał pożyczkę pieniężną od osób z najbliższej rodziny, czyli od:

• żony, męża,
• zstępnego, np. córki, syna, wnuczki, wnuka, prawnuczki, prawnuka,
• wstępnego, np. matki, ojca, babci, dziadka, prababci, pradziadka,
• pasierbicy, pasierba,
• siostry, brata,
• macochy, ojczyma. 

Warto wiedzieć:

Za rodziców uważa się również przysposabiających, a za zstępnych także przysposobionych i ich zstępnych.

Ponadto w zakresie pożyczek otrzymanych od 27 października 2020 roku za zstępnych uważa się również osoby, które przebywają lub przebywały:

• w rodzinie zastępczej,
• w rodzinnym domu dziecka,
• w placówce opiekuńczo-wychowawczej lub regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej,

o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a za wstępnych także odpowiednio osoby:

• tworzące rodzinę zastępczą,
• prowadzące rodzinny dom dziecka lub pracujące z dziećmi w placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej.

Przykłady

• Córka (pożyczkodawca) pożycza pieniądze matce (biorący pożyczkę). 
• Dziadkowie (pożyczkodawcy) zawierają z wnukiem (biorący pożyczkę) umowę pożyczki pieniędzy.
• Siostra (pożyczkodawca) pożycza pieniądze bratu (biorący pożyczkę).
• Mąż (pożyczkodawca) udziela pożyczki żonie (biorący pożyczkę) – z majątku osobistego do majątku osobistego.

Jeżeli pożyczka pieniężna pomiędzy wymienionymi osobami przekracza 36 120 zł (łącznie z wartością pożyczek pieniędzy lub rzeczy otrzymanych ostatnio i tych otrzymanych dotychczas od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiła ostatnia pożyczka i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok, przy czym wskazaną kwotę wolną przyjmuje się w wysokości obowiązującej w dniu powstania obowiązku podatkowego), zwolniona jest od podatku od czynności cywilnoprawnych, pod warunkiem:

• złożenia deklaracji PCC-3 (w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych) w terminie 14 dni od daty zawarcia umowy pożyczki, chyba że umowa została zawarta w formie aktu notarialnego,

oraz

• udokumentowania otrzymania pieniędzy przez biorącego pożyczkę w określonej formie, tj.  dowodem przekazania na jego rachunek płatniczy lub na jego inny rachunek w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, lub przekazem pocztowym.

WAŻNE! Trzeba pamiętać o:

1. terminowym złożeniu deklaracji PCC-3 (w nieprzekraczalnym terminie – 14 dni)
2. udokumentowaniu otrzymania pieniędzy (np. poprzez dołączenie potwierdzenia przelewu na prośbę urzędu skarbowego).

Przykład

2 sierpnia 2025 r. ojciec (pożyczkodawca) zawarł umowę pożyczki na 100 000 zł z synem (biorący pożyczkę). Pożyczoną kwotę przelał na konto bankowe syna. Aby skorzystać ze zwolnienia, syn złożył deklarację PCC-3 w terminie do 16 sierpnia 2025 r.

Syn celem udokumentowania otrzymania pieniędzy powinien także posiadać potwierdzenie otrzymania przelewu tych środków.

Tak w każdym przypadku, gdy umowa pożyczki nie została zawarta przed notariuszem. Jeżeli nie złożysz deklaracji w ciągu 14 dni (spóźnisz się choćby jeden dzień), nie przysługuje Ci zwolnienie.

W takiej sytuacji pożyczka zostanie opodatkowana na ogólnych zasadach. Nie ma możliwości przywrócenia terminu do skorzystania ze zwolnienia, bez względu na powody spóźnienia oraz to, czy przekroczenie terminu nastąpiło z Twojej winy, czy też bez Twojej winy (nawet z powodu choroby).

Przykład

2 sierpnia 2025 r. ojciec pożyczył synowi 100 000 zł, ale syn złożył deklarację PCC-3 dopiero 20 sierpnia 2025 r. Spóźnienie tłumaczył chorobą. Termin nie zostanie przywrócony.

Pożyczka nie będzie całkowicie zwolniona od podatku (minęło ponad 14 dni) i zostanie opodatkowana na zasadach ogólnych.

Nie składasz deklaracji PCC-3 gdy:

• umowa pożyczki pieniężnej została zawarta w formie aktu notarialnego (wówczas zwolnienie będzie przysługiwać - zastosuje je notariusz, przed którym zawarłeś umowę); 
• dostałeś pożyczkę, której wartość nie przekracza kwoty 36 120 zł a umowa ta została zawarta pomiędzy osobami z najbliższej rodziny wymienionymi wcześniej, ale również pomiędzy zięciem (mężem córki) lub synową (żoną syna) a teściami (rodzicami męża albo żony) – jako osobami dającymi pożyczkę lub biorącymi pożyczkę oraz dotyczy pieniędzy lub innych rzeczy oznaczonych co do gatunku, przy czym kwota 36 120 zł odnosi się do łącznej wartości pożyczek pieniężnych lub rzeczowych otrzymanych ostatnio i tych otrzymanych dotychczas od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiła ostatnia pożyczka i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. Taka pożyczka - na podstawie art. 9 pkt 10 lit. c ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych - jest zwolniona z podatku. Nie trzeba wówczas składać deklaracji PCC-3, ani dokumentować przekazania pieniędzy na konto pożyczkobiorcy.

Przykłady

Ojciec pożyczył synowi pieniądze lub inne rzeczy oznaczone co do gatunku, ale o wartości do 30 000 zł i była to pierwsza pożyczka od ojca w ww. okresie. Syn nie składa deklaracji PCC-3.

Teściowa pożyczyła zięciowi 28 000 zł i jest to pierwsza pożyczka od niej w ww. okresie. Zięć nie składa deklaracji PCC-3.

Pożyczki te będą zwolnione od podatku. Nie wymagają spełnienia dodatkowych warunków, tzn. ani złożenia deklaracji naczelnikowi urzędu skarbowego, ani też udokumentowania ich otrzymania na rachunek bankowy.

Deklarację możesz złożyć do urzędu skarbowego przez Internet lub w formie papierowej.

Gdy pożyczkobiorców w umowie jest więcej niż jeden, do deklaracji PCC-3 trzeba dołączyć informację o pozostałych podatnikach PCC-3/A.

Aktualne formularze oaz informacje o wypełnianiu i składaniu deklaracji PCC-3 są dostępne tutaj: https://www.podatki.gov.pl/podatki-osobiste/pcc/formularze/.

Deklarację PCC-3 składa się w terminie 14 dni do urzędu skarbowego właściwego wg. miejsca zamieszkania biorącego pożyczkę.

Jeżeli w jednej umowie jest kilku pożyczkobiorców, deklarację PCC-3 i informację lub informacje PCC-3/A składają oni do urzędu skarbowego właściwego wg miejsca zamieszkania jednego z pożyczkobiorców.  Załącznik PCC-3/A musi być skierowany do tego samego organu podatkowego, do którego zaadresowana jest deklaracja PCC-3.

Przykłady

Biorący pożyczkę mieszka w miejscowości A – składa deklarację PCC-3 w urzędzie skarbowym właściwym dla miejscowości A.

Biorący pożyczkę (strony jednej umowy) mieszkają w miejscowościach A i B – składają deklarację PCC-3 i informację PCC-3/A w urzędzie skarbowym właściwym dla miejscowości A albo B.

Warto wiedzieć:

• Jeśli złożysz deklarację po terminie albo nie udokumentujesz pożyczki w opisany sposób, utracisz prawo do zwolnienia. Oznacza to, że pożyczka zostanie opodatkowana na ogólnych zasadach, a stawka podatku wyniesie 0,5%.
• Jeśli powołasz się na umowę pożyczki w urzędzie skarbowym (w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, postępowania podatkowego lub kontroli celno-skarbowej), ale nie udokumentujesz otrzymania pieniędzy na rachunek bankowy, albo rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym – stawka podatku wyniesie 20%.

Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych 

Poradnik ma charakter informacyjny i nie stanowi wykładni prawa.